หมาอ้วก แมวอ้วก เมื่อไหร่ควรพาไปหาหมอ
เมื่อสุนัขหรือแมวอาเจียน ให้ดูจำนวนครั้ง ระยะเวลาที่เป็น การกินน้ำและอาหาร และอาการร่วม เช่น ซึม อ่อนแรง หรือถ่ายเหลว อาเจียนเกิดได้จากหลายสาเหตุ จึงไม่ควรใช้สีหรือจำนวนครั้งเพียงอย่างเดียวตัดสินว่าเป็นโรคอะไรหรือปลอดภัยแล้ว [1–2]
สรุปก่อนอ่านต่อ
หากอาเจียนร่วมกับหายใจลำบาก ซึมมาก ปวดท้องรุนแรง หรือมีเลือด ให้ไปพบสัตวแพทย์ทันที หากยังร่าเริง กินและดื่มได้ แต่ยังอาเจียนอยู่ ควรติดต่อสัตวแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง ส่วนสุนัขที่อาเจียนซ้ำหรือต่อเนื่องเกิน 6 ถึง 12 ชั่วโมง ให้ติดต่อสัตวแพทย์ โดยเฉพาะสุนัขตัวเล็ก กรอบเวลานี้ไม่ใช่เวลาที่ให้รอจนครบแล้วค่อยติดต่อ [3–5]
ลูกสัตว์ สัตว์สูงวัย สัตว์มีโรคไตหรือเบาหวาน และแมวที่ไม่กินร่วมด้วยควรปรึกษาเร็วขึ้น ในสุนัขตัวเล็ก การขาดน้ำเป็นเรื่องน่ากังวลเป็นพิเศษ [4–8]
อาการแบบไหนต้องไปทันที
เมื่อพบสัญญาณต่อไปนี้ ไม่ต้องรอดูจำนวนครั้งหรือรอครบเวลา [3–5]
- อาเจียนหลายครั้งติดกันจนกินหรือดื่มน้ำไม่อยู่ หรืออ่อนแรงลงชัดเจน [1,5]
- มีเลือดสดในอาเจียน หรือในสุนัขพบสิ่งคล้ายกากกาแฟ ซึ่งอาจเป็นเลือดที่ถูกย่อยแล้ว [4,9]
- หายใจลำบาก ล้มหรือทรุด เหงือกหรือลิ้นซีดขาวหรือเขียวคล้ำ หรือปวดท้องรุนแรง [3,5]
- สุนัขพันธุ์ใหญ่ที่อกลึกมีท้องบวม กระสับกระส่าย และพยายามอาเจียนแต่ไม่มีอะไรออก อาจเป็นภาวะกระเพาะขยายและบิด ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินที่อันตรายถึงชีวิต [10]
- สงสัยกินสารพิษ ยาคน หรือกลืนสิ่งแปลกปลอม โดยเฉพาะเชือกหรือด้ายในแมว หากเห็นเชือกโผล่ที่ปากหรือก้น ห้ามดึงออกเอง [4,11–12,18]
- ลูกสุนัขหรือลูกแมวอาเจียนร่วมกับซึมหรือถ่ายเหลว โดยเฉพาะเมื่อวัคซีนยังไม่ครบ ให้แจ้งประวัติวัคซีนแก่สัตวแพทย์ด้วย [13–14]
หากกินลดลง ซึมลง หรืออาการแย่ลง ให้ติดต่อสัตวแพทย์ตั้งแต่พบ อย่าใช้เกณฑ์เวลาเป็นเหตุให้รอต่อ โทรแจ้งโรงพยาบาลระหว่างเตรียมเดินทางได้เพื่อให้ทีมพร้อมรับ แต่ไม่ควรทำให้การไปถึงล่าช้า [3–4,11–12]
อาเจียนแบบต่าง ๆ
คำว่าอ้วกในบทความนี้หมายถึงอาเจียน แต่สิ่งที่เจ้าของเห็นอาจเป็นการสำรอกซึ่งมีลักษณะต่างกัน ให้บันทึกสี สิ่งที่ปนออกมา และท่าทางขณะเกิดอาการ เพื่อใช้ประกอบประวัติ ไม่ใช้สีวินิจฉัยเพียงอย่างเดียว [1–2,11–12]
อ้วกเหลืองหรือฟองขาวตอนท้องว่าง
น้ำดีมีสีเหลืองหรือเขียวอมเหลืองและอาจเป็นฟองหรือเมือก สุนัขบางตัวอาเจียนน้ำเหลืองหรือฟองตอนท้องว่าง แต่สัตวแพทย์ต้องประเมินสาเหตุอื่นก่อน จึงไม่ควรสรุปว่าเกิดจากท้องว่างหรือไม่อันตราย หากเห็นฟองขาว ให้จดลักษณะ เวลา และระยะห่างจากมื้ออาหารไว้ด้วย [15–17]
อ้วกเป็นอาหารหรือก้อนขน
หากมีอาหารออกมา ให้สังเกตว่ามีแรงเบ่งหรือไหลออกเฉย ๆ และเกิดหลังมื้ออาหารนานเท่าใด แมวอาจอาเจียนก้อนขนเป็นครั้งคราว แต่เมื่อมีก้อนขนบ่อยหรืออาเจียนซ้ำ ควรพบสัตวแพทย์ เพราะอาจมีสาเหตุที่ร้ายแรงกว่าก้อนขน [1–2]
อ้วกมีเลือดหรือสีคล้ำ
เลือดสดในอาเจียนเป็นสัญญาณให้ไปพบสัตวแพทย์ทันที ในสุนัข เลือดที่ถูกย่อยแล้วอาจดูคล้ายกากกาแฟ หากเห็นสีน้ำตาลหรือสีคล้ำ ให้ถ่ายภาพไว้ให้สัตวแพทย์ดูโดยไม่ชะลอการเดินทาง [4,9]
ขย้อนหรือสำรอกที่อาจไม่ใช่อาเจียน
อาเจียนมักมีคลื่นไส้นำ เช่น เลียปาก น้ำลายไหล และมีแรงเบ่งจากท้อง ส่วนสำรอกมักไหลออกโดยไม่เบ่งหลังกินหรือดื่ม โดยอาหารยังไม่ย่อย คำว่าขย้อนจึงอาจอธิบายได้ไม่ชัด คลิปขณะเกิดอาการช่วยให้สัตวแพทย์แยกได้ [1–2,12]
สาเหตุที่ทำให้สุนัขและแมวอาเจียน
อาเจียนอย่างเดียวบอกชื่อโรคไม่ได้ สัตวแพทย์ต้องดูประวัติและผลตรวจร่วมกัน โดยสาเหตุมีหลายกลุ่ม [1–2]
- อาหารและทางเดินอาหาร เช่น เปลี่ยนอาหาร กินขยะ แพ้ส่วนประกอบอาหาร หรือกระเพาะอักเสบ อาจมีถ่ายเหลวหรือกินลดลงร่วมด้วย [9,11–12]
- สิ่งแปลกปลอมหรือสารพิษ เช่น เชือก ของเล่น หรือยาคน สิ่งแปลกปลอมแบบเส้นอาจทำให้ลำไส้เสียหายรุนแรง [4,18–19]
- การติดเชื้อ เช่น พาร์โวซึ่งเป็นโรคจากไวรัสในสุนัข และไข้หัดแมวซึ่งเป็นโรคติดเชื้อรุนแรงในแมว อาจมีซึม ไม่กิน หรือท้องเสียร่วมด้วย [13–14]
- โรคในอวัยวะอื่น เช่น โรคไต โรคตับ ตับอ่อนอักเสบ หรือเบาหวานที่มีภาวะแทรกซ้อน อาจอาเจียนและไม่กินร่วมกัน [1–2,6]
หากลูกสัตว์อาเจียนร่วมกับซึมหรือท้องเสีย โดยเฉพาะเมื่อวัคซีนไม่ครบ ต้องนึกถึงโรคติดเชื้อรุนแรงและติดต่อสัตวแพทย์ทันที อาการเหล่านี้ยังไม่ใช่การยืนยันว่าเป็นพาร์โวหรือไข้หัดแมว [13–14]
สัตว์กลุ่มไหนไม่ควรรอดูเอง
- ลูกสัตว์อายุน้อยหรือตัวเล็กมาก ควรได้รับการประเมินเร็วและไม่ควรให้อดอาหารเอง โดยเฉพาะสุนัขตัวเล็กที่การขาดน้ำเป็นเรื่องน่ากังวล [4–5]
- ลูกสัตว์ที่วัคซีนไม่ครบ หากอาเจียนร่วมกับซึม ไม่กิน หรือถ่ายเหลว ให้ติดต่อสัตวแพทย์ทันที เพราะอาจเกี่ยวกับโรคติดเชื้อรุนแรง [13–14]
- สัตว์สูงวัย ควรปรึกษาเร็วกว่าสัตว์โตที่แข็งแรง ไม่ควรใช้ระยะเวลาเฝ้าดูแบบเดียวกัน [4]
- สัตว์มีโรคไตหรือเบาหวาน ควรติดต่อผู้รักษาประจำโดยเร็ว โรคไตเพิ่มความเสี่ยงขาดน้ำเมื่ออาเจียน ส่วนเบาหวานที่อาเจียนและไม่กินอาจมีภาวะกรดคีโตนคั่งในเลือดซึ่งอันตรายถึงชีวิต ให้ทำตามคำแนะนำเฉพาะรายและไม่ปรับยาเอง [1,6–7]
- แมวที่อาเจียนและกินน้อยมากหรือหยุดกิน เสี่ยงภาวะไขมันสะสมในตับจนตับทำงานผิดปกติ ควรปรึกษาสัตวแพทย์เร็ว ภาวะนี้พบมากในแมวอ้วนแต่เกิดในแมวที่ไม่อ้วนได้เช่นกัน [8,20]
ระหว่างรอพบสัตวแพทย์ ทำอะไรได้บ้าง
การดูแลระหว่างรอเหมาะเฉพาะสัตว์โตที่แข็งแรง อาเจียนครั้งเดียว ยังรู้สึกตัวดี ร่าเริง กินและดื่มได้ ไม่มีสัญญาณอันตราย และไม่มีคำสั่งเฉพาะจากสัตวแพทย์ที่ต่างออกไป หากหยุดกินหรือซึมลง ให้ติดต่อสัตวแพทย์ [1,4]
- บันทึกเวลาเริ่มเป็น จำนวนครั้ง ลักษณะอาเจียน อาการร่วม และสิ่งที่อาจกินเข้าไป เก็บภาพหรือคลิปเมื่อทำได้ [12,17]
- เรื่องอาหาร ให้สัตวแพทย์กำหนดว่าจะพักอาหารหรือไม่ นานเท่าใด และจะเริ่มอาหารแบบใด ไม่ใช้สูตรอดอาหารเดียวกันกับลูกสัตว์ แมว หรือสัตว์มีโรคประจำตัว [1–2,11,17]
- เรื่องน้ำ ควรมีน้ำสะอาดให้ดื่ม ไม่งดน้ำเองและไม่ฝืนป้อนน้ำหรืออาหาร หากดื่มแล้วอาเจียนออกซ้ำ ๆ ให้ติดต่อสัตวแพทย์โดยเร็ว เพราะอาจต้องได้รับสารน้ำ [1–2,5,11–12]
อย่าให้ยา ผลิตภัณฑ์เสริม หรือวิธีรักษาที่ทำเองโดยไม่ถามสัตวแพทย์ เพราะความปลอดภัยของยาและผลิตภัณฑ์เสริมสำหรับคนส่วนใหญ่ยังไม่ได้รับการพิสูจน์ในสัตว์ ห้ามดึงเชือกที่โผล่ออกเอง และไม่ทำให้อาเจียนเองโดยไม่มีคำแนะนำจากสัตวแพทย์ การลองดูแลที่บ้านไม่ควรทำให้เลื่อนการตรวจเมื่อมีสัญญาณอันตราย [3–4,21–22]
หากบ้านไกลหรือกังวลค่าใช้จ่าย ให้แจ้งข้อจำกัดกับโรงพยาบาลและถามค่าใช้จ่ายคร่าว ๆ เพื่อร่วมวางแผนการตรวจ
สัตวแพทย์จะตรวจและรักษาอย่างไร
สัตวแพทย์จะซักประวัติและตรวจร่างกายก่อนเลือกตรวจเลือด เอกซเรย์ อัลตราซาวด์ หรือตรวจปัสสาวะตามสิ่งที่พบ ไม่จำเป็นต้องตรวจเหมือนกันทุกตัว และบางรายอาจต้องตรวจเพิ่มเติม [1–2,12]
การรักษามุ่งแก้สาเหตุร่วมกับแก้ภาวะขาดน้ำ ลดคลื่นไส้หรืออาเจียนด้วยยาที่สัตวแพทย์เลือก และวางแผนอาหาร บางรายที่มีสิ่งแปลกปลอมอุดตันอาจต้องผ่าตัด จึงควรประเมินสาเหตุก่อนใช้ยาแก้อาเจียน [17–19]
หากอาเจียนหรือคายยาที่สัตวแพทย์สั่งออกมา ให้ติดต่อสัตวแพทย์ก่อนให้ซ้ำ เพราะยาบางส่วนอาจดูดซึมไปแล้วและการให้ซ้ำอาจทำให้ได้ยาเกิน ในรายที่อาเจียนมาก สัตวแพทย์อาจเลือกยาฉีดแทน [11–12,23]
ข้อมูลที่ควรเตรียมก่อนมา
เตรียมบันทึกอาการ ภาพหรือคลิป ความสัมพันธ์กับมื้ออาหาร การเปลี่ยนอาหาร รายชื่อยาที่ได้รับล่าสุด และประวัติวัคซีน แจ้งว่ามีโอกาสกินขยะ สารพิษ เชือก หรือของเล่นหรือไม่ รวมถึงของที่หายไปในบ้าน และนำบรรจุภัณฑ์สิ่งที่สงสัยว่ากินมาด้วย [9,12,17]
คำถามที่พบบ่อย
แมวอ้วกกี่ครั้งถึงควรพาไปพบสัตวแพทย์
ควรดูทั้งอาการร่วม การกินน้ำ และจำนวนครั้ง ไม่ใช้จำนวนครั้งอย่างเดียวตัดสิน หากมีเลือด ซึมมาก หรืออาเจียนหลายครั้งติดกันจนกินหรือดื่มน้ำไม่อยู่ ให้ไปทันที หากยังร่าเริง กินและดื่มได้ แต่ยังอาเจียนอยู่ ควรติดต่อสัตวแพทย์ภายใน 24 ชั่วโมง และไม่ควรรอจนครบเวลานั้น สำหรับสุนัขที่อาเจียนซ้ำหรือต่อเนื่องเกิน 6 ถึง 12 ชั่วโมง ให้ติดต่อสัตวแพทย์ [2–5]
แมวอ้วกทุกวันปกติไหม
ไม่ควรถือว่าการอาเจียนทุกวันเป็นเรื่องปกติ แม้แมวยังร่าเริงหรือมีขนปนออกมา หากมีก้อนขนบ่อยหรืออาเจียนซ้ำ ควรพบสัตวแพทย์เพื่อหาสาเหตุ และหากมีเลือดหรือซึมมากให้ไปทันที [2–4,19]
สุนัขอาเจียนควรให้กินอะไร
ควรให้สัตวแพทย์ช่วยประเมินว่าควรพักอาหารหรือเริ่มอาหารแบบใดตามอาการของสุนัขแต่ละตัว เตรียมน้ำสะอาดไว้ ไม่งดน้ำเองหรือบังคับป้อน และหากดื่มแล้วอาเจียนออกซ้ำ ๆ ให้ติดต่อสัตวแพทย์โดยเร็ว [1,5,11]
ยาอะไรใช้แก้อาเจียนได้บ้าง ให้ยาคนได้ไหม
ไม่ควรเริ่มยาแก้อาเจียนหรือยาคนเอง ให้สัตวแพทย์เลือกตามสาเหตุ ห้ามให้พาราเซตามอลแก่แมวเด็ดขาด แม้ปริมาณน้อยก็อาจถึงตาย ส่วนสุนัขห้ามให้เองโดยไม่มีคำสั่งสัตวแพทย์ ยาแก้ปวดลดอักเสบของคนกลุ่ม NSAIDs เช่น ไอบูโพรเฟน แอสไพริน หรือนาพรอกเซน อาจทำให้เกิดแผลในกระเพาะและไตเสียหาย ไม่ควรใช้เว้นแต่สัตวแพทย์สั่ง และหากได้รับยาเองหรือสงสัยสารพิษให้ติดต่อสัตวแพทย์ทันที [11–12,17,21,24]
บทความนี้ใช้ประกอบการสังเกตอาการเบื้องต้น ไม่ทดแทนการตรวจและวินิจฉัยโดยสัตวแพทย์
แหล่งอ้างอิง
เลขในวงเล็บเหลี่ยมเชื่อมโยงกับแหล่งข้อมูลด้านล่าง ตรวจแหล่งข้อมูลวันที่ 2 พฤศจิกายน 2026
- [1] Webb CB. Vomiting in Dogs (Pet Owner Version). MSD/Merck Veterinary Manual, Merck & Co. ทบทวน พ.ค. 2018 ปรับปรุง ก.ย. 2024.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [2] Webb CB. Vomiting in Cats (Pet Owner Version). MSD/Merck Veterinary Manual. ทบทวน ส.ค. 2018 ปรับปรุง ก.ย. 2024.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [3] Table: When to See a Veterinarian. MSD/Merck Veterinary Manual. ไม่ระบุปี.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [4] Young A, Jandrey K. Guide to Pet Emergencies. UC Davis School of Veterinary Medicine, Animal Health Topics. 7 เม.ย. 2025.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [5] Hunter T, Williams K, Llera R, Ward E. Emergencies in Dogs. VCA Animal Hospitals. ไม่ระบุปี.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [6] Buishand F. Diabetes Mellitus in Dogs and Cats (Professional Version). MSD/Merck Veterinary Manual. ปรับปรุง พ.ค. 2026.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [7] Van Vertloo L. Renal Dysfunction in Dogs and Cats (Professional Version). MSD/Merck Veterinary Manual. ปรับปรุง ต.ค. 2026.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [8] Cornell Feline Health Center. Anorexia. Cornell University College of Veterinary Medicine. ไม่ระบุปี.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [9] Defarges A, Blois S, Hall EJ, Gibson TWG, Mitchell KD และคณะ. Disorders of the Stomach and Intestines in Dogs (Pet Owner Version). MSD/Merck Veterinary Manual. ปรับปรุง มิ.ย. 2026.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [10] Winkler KP. Gastric Dilation and Volvulus in Small Animals (Professional Version). MSD/Merck Veterinary Manual. ส.ค. 2025.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [11] Barnes C, Williams K, Ward E. Vomiting in Dogs. VCA Animal Hospitals (LifeLearn). ไม่ระบุปี.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [12] Barnes C, Williams K, Ward E. Vomiting in Cats. VCA Animal Hospitals (LifeLearn). ไม่ระบุปี.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [13] Gallagher A. Canine Parvovirus Infection (Parvoviral Enteritis in Dogs) (Professional Version). MSD/Merck Veterinary Manual. มิ.ย. 2025.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [14] Cornell Feline Health Center. Feline Panleukopenia Virus. Cornell University College of Veterinary Medicine. ไม่ระบุปี.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [15] University of Illinois College of Veterinary Medicine. Why Is My Pet Vomiting? Bilious Vomiting Syndrome (Pet Health Column). ไม่ระบุปี.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [16] Linder DE. Stomaching the Problem: Could Your Pet Have Bilious Vomiting Syndrome? Petfoodology, Cummings School of Veterinary Medicine at Tufts University. 17 มิ.ย. 2021.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [17] Batchelor DJ, Devauchelle P, Elliott J, Elwood CM, Freiche V, Gualtieri M, Hall EJ และคณะ. Mechanisms, causes, investigation and management of vomiting disorders in cats: a literature review. J Feline Med Surg. 2013;15(4):237 ถึง 265.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [18] American College of Veterinary Surgeons. Gastrointestinal Foreign Bodies. ACVS. ไม่ระบุปี.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [19] Cornell Feline Health Center. Vomiting. Cornell University College of Veterinary Medicine. ไม่ระบุปี.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [20] Cornell Feline Health Center. Hepatic Lipidosis. Cornell University College of Veterinary Medicine. ไม่ระบุปี.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [21] Khan SA. Poisoning from Human Over-the-Counter Drugs (Pet Owner Version). MSD/Merck Veterinary Manual. ปรับปรุง พ.ค. 2026.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [22] Dunayer E. Emetics in Small Animals. Today’s Veterinary Practice (NAVC, peer reviewed). 13 ก.พ. 2023.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [23] U.S. Food and Drug Administration, Center for Veterinary Medicine. Medications for Your Pet ... Questions for Your Vet. FDA. เนื้อหาปัจจุบัน ณ 20 ก.พ. 2024.
เปิดแหล่งอ้างอิง - [24] Hovda T. Toxicoses From Human Analgesics in Animals (Professional Version). MSD/Merck Veterinary Manual. ปรับปรุง พ.ค. 2025.
เปิดแหล่งอ้างอิง
